Zgodnie z ogólną zasadą prawa podatkowego każdy podatnik samodzielnie opodatkowuje swoje dochody. Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje jednak wyjątki od tej reguły.
Prawo do łącznego opodatkowania dochodów zostało przyznane małżonkom, pozostającym w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, przy czym dotyczy to również podatników, których małżonkowie zmarli przed upływem roku podatkowego lub po jego upływie, ale przed złożeniem zeznania podatkowego.

Z możliwości łącznego opodatkowania może skorzystać także osoba samotnie wychowująca dzieci. Prawo do skorzystania z preferencyjnego sposobu rozliczenia podatku zostało uzależnione od spełnienia ustawowo określonych warunków.

Wspólność majątkowa przez rok

Począwszy od rozliczeń podatkowych składanych za 2007 rok nie ma już wątpliwości, że z łącznego opodatkowania dochodów mogą korzystać wyłącznie podatnicy pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, pod warunkiem że wspólność majątkowa między nimi również trwała przez cały rok podatkowy.

Kwestia długości czasu trwania wspólności majątkowej małżeńskiej budziła dotychczas wątpliwości podatników i rozbieżności w praktyce organów podatkowych. Ustawodawca doprecyzował okres, w którym powinna istnieć wspólność majątkowa w nowelizacji ustawy o PIT z 16 listopada 2006 r.

Jeżeli zatem w trakcie roku podatkowego między małżonkami powstała rozdzielność majątkowa, tracą oni prawo do łącznego opodatkowania dochodów w rozliczeniu podatkowym za rok, w którym nastąpiła zmiana majątkowego ustroju małżeńskiego.